Thiên Sanh Thạch tự (Chùa Hang)

Chùa Hang và những truyền thuyết tâm linh

Chùa Hang là tên dân gian thường gọi của Thiên Sanh Thạch tự (còn có tên chữ là Thạch Cốc), nằm ở lưng chừng núi Chùa thuộc thôn Hội Khánh, xã Mỹ Hòa, H.Phù Mỹ (Bình Định). Tương truyền ở đó có hai con đường để lên trời và xuống âm phủ.

'Mái che' của chùa Hang - Ảnh: Lê Xuân Thọ 

Núi Chùa có tên chữ là Lý Thạch, còn được gọi là La Hơi. Tương truyền, khi trời nắng hạn, nếu nghe trên núi có tiếng ồ ồ như xay lúa thì trời sẽ liền đổ mưa.

Truyền kỳ chùa Hang

Theo trụ trì chùa Thiên Sanh, đại đức Thích Nhuận Tín, thì chùa được khai sơn vào năm 1613 dưới thời chúa Nguyễn Phúc Nguyên. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có bất cứ tư liệu lịch sử nào đề cập chính xác điều này. Một vài tài liệu khác thì cho rằng, sau khi chùa Thập Tháp Di Đà (ở TX. An Nhơn, Bình Định) xây dựng thì đạo Phật phát triển. Nên vào cuối thế kỷ 16 đầu thế kỷ 17, có người đến hang đá ở thôn Hội Khánh kiến tạo thành chùa để tu hành, gọi là chùa Hang. Ban đầu chùa còn hoang sơ, bày biện đơn giản, mãi đến cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20 và về sau thì chùa mới được tu chỉnh quy mô. Hiện có hai truyền thuyết về chùa Hang.

Lúc bấy giờ khắp vùng Phù Mỹ đã có vài ngôi chùa, nhưng không có sư trụ trì ở chùa Hang. Hay tin có ông Phan Chọn ở huyện mình vào tu hành tại chùa Trà Cang (ở Bình Thuận), dân bèn bàn nhau vào mời về. Hòa thượng trụ trì chùa Trà Cang đã đồng ý cho sư Trà Ban (tức ông Phan Chọn, có tài liệu ghi là Trà Bang) về trụ trì chùa Hang, đó là vào năm 1896. Ngoài ra, khi trở về, sư Trà Ban còn xây dựng nhiều chùa khác ở trong và các huyện lân cận. Tương truyền, do tu hành đắc đạo nên sư Trà Ban đi nhanh như bay và nhẹ tựa gió mây. Ông lại giỏi y thuật, thông kinh chú, đã thu thập thông tin, cung cấp cho nghĩa quân Trần Cao Vân thời kỳ Trần Cao Vân lấy vùng núi Bình Định, Phú Yên làm căn cứ chống Pháp.

Trong sách Nhân vật Bình Định của Lộc Xuyên Đặng Quý Địch, phần viết về nhân vật Võ Trứ, có đề cập một chuyện lạ xảy ra ở Bình Định. Khi ấy là năm Giáp Ngọ (1894), H.Phù Cát và nhiều nơi ở Bình Định dịch bệnh hoành hành, nhiều làng bị rào cách ly, có nơi dân chúng đốt làng di tản nơi khác. Người chết không kịp chôn, khắp nơi đều bao trùm bởi khí tử và dịch bệnh. Lúc này xuất hiện vị lão tăng, do tu ở chùa Hang nên gọi là thầy chùa Hang, vài hôm sau thì thấy Võ Trứ cũng có mặt. Hai người phát thuốc cho dân chữa bệnh, thuốc là tấm giấy màu vàng có in 5 hình Bồ tát Quan Âm, gọi là “Ngũ công Quan âm”. Ban đầu dân còn nghi ngờ, sau thấy hiệu nghiệm nên truyền tai nhau rất nhanh, đến độ quan tri huyện Phù Cát sợ thầy chùa Hang tụ hội khởi loạn nên ra lệnh cấm người đến xin thuốc, đồng thời tầm nã gắt gao thầy chùa Hang. Sau không rõ vị lão tăng mất khi nào và ở đâu, nhưng để nhớ ơn, dân tiếp tục thờ cúng ở chùa Hang.

Ngoài ra, có dư luận cho rằng có người đào trộm trước chùa thì thấy một tượng Phật Di Đà, có đề chữ Huyền Trân công chúa tặng. Dựa vào đây, người ta cho rằng chùa Hang có từ đời Trần.

Bí ẩn trong lòng chùa

Muốn lên được chùa Hang phải đi theo dốc đá quanh co, đi mãi, khi nào gặp một tảng đá to thì đó chính là “mái che” của chùa. Cạnh bên trái “mái che” được bày biện mấy ghế đá, bên phải các ghế đá này có một lối đi nhỏ để vào hang. Muốn qua lối này phải khom người xuống, lúc này đã cảm nhận được cái lạnh của hang đá. Lại theo vài ba bậc đá nữa, sẽ thấy bàn thờ các Phật.

Chùa Hang tuy nhỏ nhưng đủ cho hơn chục người đi đứng thoải mái. Về chùa Hang, có ông Đặng Như Dước là người bỏ ra nhiều thời gian và công sức tìm hiểu, sưu tầm những chuyện truyền thuyết kỳ bí quanh ngôi chùa này. Những tài liệu hiện có, đang lưu giữ tại chùa cũng như Ban Văn hóa xã Mỹ Hòa đều là do ông Dước cung cấp. Ông trước đây là cán bộ tiền khởi nghĩa, nguyên là Bí thư Đảng ủy xã Mỹ Hòa. Ở tuổi 95 nhưng ông chỉ hơi nặng tai, còn đầu óc rất minh mẫn, nhớ kỹ càng lịch sử và những truyền thuyết của chùa Hang.

Người ta kể rằng ở chùa Hang có hai đường đi, một lên trời và một xuống âm phủ. Phía trên bàn thờ của chùa Hang, chệch về phía tay phải còn có một lỗ “thông hơi”. Lỗ “thông hơi” này chính là đường lên trời. Trước đây, phía dưới “mái che” của chùa Hang (không rõ về phía nào) có một đường hầm chạy xuống, người ta gọi là đường xuống âm phủ. Tương truyền khi còn sống, một trụ trì của chùa là sư Nguyên Lượng có đi thử, càng đi càng thấy sâu thăm thẳm, khó đi nên đành quay trở lại.

Lại có lời kể, một người nọ, vì muốn kiểm chứng độ sâu của “đường xuống âm phủ”, nên gánh theo hai thúng nến để đốt lần soi đường. Nến gần hết mà hang vẫn còn xa vời vợi nên đành quay trở về. Có người thả một quả bưởi được khắc dấu xuống hang, một thời gian sau thì có người tận cửa biển Đề Gi cách chùa hơn 20 km nhặt được. Từ ấy dân gian đồn rằng cái hang này ăn thông với biển. Trải qua chiến tranh, “đường xuống âm phủ” đã bị vùi lấp.

Lê Xuân Thọ
Loạt bài Những di tích kỳ bí - Kỳ 18
Kỳ thú chùa Hang núi Chùa

Chùa Hang còn có tên gọi khác là chùa Thiên Sanh, được xây dựng làm nơi thờ Phật trong một hang đá tự nhiên giữa lưng chừng núi (dân gian vẫn gọi là núi Chùa) thuộc thôn Hội Khánh, xã Mỹ Hòa, huyện Phù Mỹ (Bình Định).

Mặt tiền chùa Hang

Từ thị trấn Phù Mỹ đi về hướng tây theo đường Chu Văn An khoảng 4km, rẽ trái về phía núi đá 1km là đến chùa Hang. Đặc biệt, với du khách chưa từng đặt chân đến đây, có thể dễ dàng nhận ra chùa Hang do từ xa đã trông thấy một khối đá khổng lồ vươn ra giữa lưng chừng núi. Đó chính là “mái che” tự nhiên của chùa.

Muốn viếng chùa, thắp hương lễ Phật và vãn cảnh, phải vượt qua những bậc cấp được xây bằng đá và xi măng. Tuy nằm trên núi cao nhưng đường lên chùa rất dễ đi. Đến lưng chừng núi, sẽ bắt gặp một khoảng sân nhỏ, khá bằng phẳng. Đây là cửa hang và cũng là mặt tiền của chùa.

Hang quay về hướng đông đón ánh mặt trời. Ngay trên vòm cửa là một khối đá khổng lồ tạo thành một mái che tự nhiên vững chắc cho chùa từ thuở khai sơn đến nay. Phía trước cửa hang có đặt tượng Phật Quan âm và bàn thờ các vị chư Phật.

Giữa không gian lộng gió, du khách thong thả nghỉ chân trên những chiếc ghế đá, ngắm cảnh sau một chặng leo núi mệt nhọc, sau đó tiếp tục hành trình khám phá của mình.

Toàn cảnh chùa Hang nhìn từ dưới chân núi

Những bậc thang dẫn lên chùa Hang

Trong lòng hang khá rộng, có nhiều lối đi. Bàn thờ Phật được đặt trang trọng ở phần giữa hang. Cảm giác lặng người trước không gian thâm nghiêm, huyền bí tràn ngập khói hương trầm.

Dân gian có nhiều truyền thuyết truyền miệng về những bí ẩn trong lòng hang này. Hang có hai đường đi, một “đường lên trời” và một “đường đi xuống âm phủ”. “Đường lên trời” đúng là thực tế vì phía sau bàn thờ Phật có một ngách hang thông lên giữa lưng chừng núi, nơi mái hiên của chùa. Còn “đường đi xuống âm phủ” thì chưa ai kiểm chứng.

Theo lời kể, ngài Nguyên Lượng (một vị trụ trì của chùa) khi còn sống cũng từng đi thử nhưng càng đi càng thấy sâu thăm thẳm, khó đi nên đành quay trở lại. Sau đó, ngài lấy một quả bưởi khắc dấu thả vào lòng hang. Một thời gian sau, có người dưới cửa biển Đề Gi cách chùa hơn 20km nhặt được quả bưởi này. Từ đó dân chúng lưu truyền rằng hang có đường thông ra biển.

Thực hư chưa rõ, nhưng để tránh những tai nạn rủi ro, người ta lấp hẳn lối đi này. Thời gian gần đây, để giữ thâm nghiêm cho gian thờ Phật, chùa cũng bít hẳn “đường lên trời” phía sau gian thờ.

Trên đường đi du khách phải khom người qua những cổng đá

Một đoạn hang vào nơi thờ Phật

Bên cạnh những lời đồn đại về những lối đi trong lòng hang, các vị tăng sư từng tu tại chùa Hang cũng có nhiều truyền thuyết huyền bí. Theo Quách Tấn trong Võ nhân Bình Định và Nước non Bình Định, dưới triều Thành Thái, khoảng năm 1890, một lão tăng, không rõ danh tánh, quê quán, đến tu ở đây. Lão tăng tuổi độ trên dưới 70, tu theo khổ hạnh đầu đà. Không biết pháp danh, pháp hiệu, người địa phương gọi lão tăng là "thầy chùa Hang" hay "thầy chùa Đá Bạc".

Năm Giáp Ngọ (1894) bệnh thiên thời hoành hành khắp huyện Phù Cát, người chết chôn không kịp. Có làng dân phải đốt nhà, di tản đi nơi khác để tránh truyền nhiễm. Giữa lúc ấy "thầy chùa Đá Bạc" xuất hiện, đi cho thuốc cứu người. Nhiều người uống thuốc mà khỏi bệnh. Tin đồn loang xa, người người khắp các nơi ùn về xin thuốc chữa bệnh. Chùa Hang vì vậy nổi danh khắp thập phương.

Những cứ liệu trên của Quách Tấn kết hợp với thông tin do cụ Bùi Dước (một cán bộ tiền khởi nghĩa, nguyên Bí thư xã Mỹ Hòa) cung cấp khi Đại đức Thích Nhuận Tín về trụ trì chùa Thiên Sanh thì “lão tăng” hay “thầy chùa Đá Bạc” được dân chúng trong vùng sùng kính chính là sư Trà Ban.

Sư Trà Ban vốn tinh thông kinh chú và võ nghệ, giỏi y thuật. Lúc sinh thời, ngài đi khắp nơi trong vùng dùng y thuật chữ bệnh cứu người. Về cuối đời, ngài tu trong hang núi. Rồi một hôm, ngài ra sau núi ngồi kiết già. Cả một vùng hào quang rực rỡ. Ngài hóa vào thinh không và từ đó không ai nhìn thấy nữa…

Theo lối mòn bên trái hang lên “mái hiên” chùa ngắm cảnh

Sau khi thắp hương viếng Phật trong lòng hang quay ra có thể tìm đường lên “mái hiên” chùa ngắm cảnh. Trước kia, hai bên cửa hang đều có lối đi lên, nhưng giờ chỉ còn lại lối đi phía bên trái. Men theo lối mòn, khom người len lỏi giữa đá, cỏ cây và dây leo, vượt qua lối đi bí hiểm khoảng 100m, bạn sẽ được chạm tay lên “mái hiên” tự nhiên của chùa.

Khối đá khổng lồ nhìn từ xa như chiếc trã úp, mặt trên khá bằng phẳng. Phần mái nhô ra ngoài dài 10-15m, rộng 5-7m, có thể chứa vài chục người. Từ trên cao, phóng tầm mắt ra xa là một đồng quê Phù Mỹ xanh tươi, trù phú. Những cánh đồng lúa trải ra như những ô bàn cờ xanh. Những nếp nhà bình yên nép dưới rặng tre, dừa. Nhìn về phía đông, sau những rặng núi là biển với chân trời xanh ngắt.

Ngồi giữa không gian thoáng đãng, vi vu gió núi, những mệt nhọc của chặng đường xa vượt dốc bay biến hẳn. Chỉ còn lại trong lòng cảm giác thư thái, an nhiên…

Mặt trên “mái hiên” chùa Hang

Từ “mái hiên” chùa nhìn về hướng Bắc với không gian xanh của xóm làng, đồng ruộng

Theo Đại đức Thích Nhuận Tín, trụ trì chùa Thiên Sanh, chùa được khai sơn năm 1613 dưới thời chúa Nguyễn Phúc Nguyên. Giai đoạn này, chưa có một cứ liệu lịch sử chính xác. Mãi đến năm 1896, sư Trà Ban về trụ trì tại đây. Ngài là người tinh thông kinh chú, giỏi y thuật. Trong thời gian đi lại các vùng lân cận dùng y thuật cứu người, sư Trà Ban đã thu thập thông tin, cung cấp cho nghĩa quân Trần Cao Vân thời kỳ Trần Cao Vân lấy vùng núi Bình Định, Phú Yên làm căn cứ chống Pháp.

Từ năm 1896-1968, chùa trải qua các đời trụ trì là các vị sư Trà Ban, Nguyên Lượng (dân gian còn gọi là ngài Thiên Sanh), Giác Lượng và thầy Tư Hồ. Ngày 29-1-1968, trong lúc người dân làng tránh bom trong hang, bọn Mỹ - Ngụy ném pháo ngạt làm chết 24 người.

Từ năm 1968-2010, chùa do mẹ con bà Tư trông nom, hương khói. Đến tháng 8-2010, Đại đức Thích Nhuận Tín được bổ nhiệm trụ trì, chùa Hang bắt đầu khởi công xây dựng thêm nhiều công trình phụng sự Phật pháp dưới chân núi, nhằm đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng của nhân dân trong vùng cũng như nhu cầu thăm quan, vãn cảnh của khách thập phương.

SƠN PHẠM

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét