Chùa Giáng là một ngôi chùa cổ được xây dựng từ triều vua Trần Duệ Tông (1372-1377), tọa lạc ở chân núi Đốn Sơn (Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa), xưa được liệt vào kỳ quan bậc nhất của xứ này.
Truyền thuyết kể lại rằng, dưới triều vua Trần Duệ Tông, giặc Chiêm Thành đem quân cướp phá, quấy nhiễu dân cư, triều đình đã phái quân quân đi đánh nhưng không được. Nhà vua cho đó là họa lớn nên thân chinh dẫn quân đi dẹp giặc. Trên đường đi qua địa phận Đốn Sơn, thấy phong cảnh sơn thủy hữu tình bốn bên có núi, sông bao bọc, thật là một khu thắng địa.
Đêm hôm đó, vua nằm mộng thấy có một đám mây vàng tựa như dãi lụa cứ ẩn hiện trông rất kỳ lạ. Tỉnh giấc, vua mới biết mình đã nằm mộng nên sắc lệnh cho dân địa phương xây dựng một ngôi chùa đặt tên là Tường Vân, sau mới đổi tên là chùa Giáng (chùa ghi nhớ về đám mây lành).
Thủa sơ khai, chùa được làm 4 gian, sau khi vua Trần Duệ Tông mất, nhân dân địa phương xin tạc tượng lập long nhang, hương khói thờ tại chùa (nay tượng vẫn còn và được thờ tự ở nhà Mẫu). Trải qua thời gian, chùa nhiều lần được trùng tu, tôn tạo nhưng vẫn giữ được nét cổ kính, kiến trúc ban đầu, hệ thống ao vua ngăn cách bởi mặt đường vào Tam Quan.
Qua Tam Quan là đến thế giới linh thiêng nhà phật, cổng gồm hai tầng mái với chiều cáo 13,7 m, hai cầu thang được xây dựng vững chắc. Tầng hai có năm cửa cuốn vòm, cửa giữa cao 3,7 m với 8 vòm cuốn cong, tổng cộng có 14 đòn đao theo thứ tự từ thấp lên cao dần, làm tăng vẽ bề thế cho ngôi chùa. Hai cột nanh hình khối vuông xây ốp vào bên hông cổng. Những mãnh chạm khắc ở Tam Quan mang hình rồng mẫu tử, linh thú.
Qua Tam Quan là khung cảnh sân chùa rộng khoảng 30 m, một vườn cây cảnh sinh động, nhà thờ tổ, nhà khách, tăng đường. Toàn bộ công trình được xây dựng với thế đất thoai thoải dốc, xung quanh khuôn viên được che bởi hệ thống cây xanh. Bóng các cây cổ thụ thấp thoáng cùng với những tia nắng chiếu sáng thông qua các kẽ lá rọi xuống pha màu sắc của nắng, bóng mát của cây tạo thêm chất cổ kính cho ngôi chùa.
Phía sau, lưng chừng núi Đốn Sơn là phật điện, nhà mẫu, đây là khu chính của chùa. Nhà phật điện được trùng tu năm Bảo Đại thứ 14, kết cấu kiến trúc theo kiểu chữ Định, bao gồm tiền điện 5 gian, thượng điện 2 gian. Nhà tiền điện có 13 pho tượng được tạc bằng gỗ, sơn son, thếp vàng. Tượng được bố trí thành 6 lớp theo trật tự từ ngoài vào trong, từ thấp lên cao. Hàng tượng dưới cùng chính giữa là tượng Thích Ca sơ sinh, bao quanh có 9 con rồng uốn khúc châu đầu vào nhau phun nước thơm tắm cho đức phật…
Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, chùa là nơi chứa vũ khí, lương thực, che dấu cán bộ, chiến sỹ hoạt động cách mạng, góp phần cùng với cả nước giành độc lập dân tộc. Với cảnh quan thiên nhiên đẹp, hấp dẫn, kỳ thú, ngày nay chùa là điểm thu hút nhiều du khách du lịch trong và ngoài nước đến tham quan, vãn cảnh, thắp hương cầu phật. Do có những giá trị quan trọng của di tích, mới đây Bộ Văn hóa - Thể thao - Du lịch đã xếp hạng chùa Giáng là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.
Truyền thuyết kể lại rằng, dưới triều vua Trần Duệ Tông, giặc Chiêm Thành đem quân cướp phá, quấy nhiễu dân cư, triều đình đã phái quân quân đi đánh nhưng không được. Nhà vua cho đó là họa lớn nên thân chinh dẫn quân đi dẹp giặc. Trên đường đi qua địa phận Đốn Sơn, thấy phong cảnh sơn thủy hữu tình bốn bên có núi, sông bao bọc, thật là một khu thắng địa.
Cổng chùa Giáng ở xứ Thanh.
Đêm hôm đó, vua nằm mộng thấy có một đám mây vàng tựa như dãi lụa cứ ẩn hiện trông rất kỳ lạ. Tỉnh giấc, vua mới biết mình đã nằm mộng nên sắc lệnh cho dân địa phương xây dựng một ngôi chùa đặt tên là Tường Vân, sau mới đổi tên là chùa Giáng (chùa ghi nhớ về đám mây lành).
Thủa sơ khai, chùa được làm 4 gian, sau khi vua Trần Duệ Tông mất, nhân dân địa phương xin tạc tượng lập long nhang, hương khói thờ tại chùa (nay tượng vẫn còn và được thờ tự ở nhà Mẫu). Trải qua thời gian, chùa nhiều lần được trùng tu, tôn tạo nhưng vẫn giữ được nét cổ kính, kiến trúc ban đầu, hệ thống ao vua ngăn cách bởi mặt đường vào Tam Quan.
Qua Tam Quan là đến thế giới linh thiêng nhà phật, cổng gồm hai tầng mái với chiều cáo 13,7 m, hai cầu thang được xây dựng vững chắc. Tầng hai có năm cửa cuốn vòm, cửa giữa cao 3,7 m với 8 vòm cuốn cong, tổng cộng có 14 đòn đao theo thứ tự từ thấp lên cao dần, làm tăng vẽ bề thế cho ngôi chùa. Hai cột nanh hình khối vuông xây ốp vào bên hông cổng. Những mãnh chạm khắc ở Tam Quan mang hình rồng mẫu tử, linh thú.
Chùa Giáng đón nhận bằng di tích cấp quốc gia.
Qua Tam Quan là khung cảnh sân chùa rộng khoảng 30 m, một vườn cây cảnh sinh động, nhà thờ tổ, nhà khách, tăng đường. Toàn bộ công trình được xây dựng với thế đất thoai thoải dốc, xung quanh khuôn viên được che bởi hệ thống cây xanh. Bóng các cây cổ thụ thấp thoáng cùng với những tia nắng chiếu sáng thông qua các kẽ lá rọi xuống pha màu sắc của nắng, bóng mát của cây tạo thêm chất cổ kính cho ngôi chùa.
Phía sau, lưng chừng núi Đốn Sơn là phật điện, nhà mẫu, đây là khu chính của chùa. Nhà phật điện được trùng tu năm Bảo Đại thứ 14, kết cấu kiến trúc theo kiểu chữ Định, bao gồm tiền điện 5 gian, thượng điện 2 gian. Nhà tiền điện có 13 pho tượng được tạc bằng gỗ, sơn son, thếp vàng. Tượng được bố trí thành 6 lớp theo trật tự từ ngoài vào trong, từ thấp lên cao. Hàng tượng dưới cùng chính giữa là tượng Thích Ca sơ sinh, bao quanh có 9 con rồng uốn khúc châu đầu vào nhau phun nước thơm tắm cho đức phật…
Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, chùa là nơi chứa vũ khí, lương thực, che dấu cán bộ, chiến sỹ hoạt động cách mạng, góp phần cùng với cả nước giành độc lập dân tộc. Với cảnh quan thiên nhiên đẹp, hấp dẫn, kỳ thú, ngày nay chùa là điểm thu hút nhiều du khách du lịch trong và ngoài nước đến tham quan, vãn cảnh, thắp hương cầu phật. Do có những giá trị quan trọng của di tích, mới đây Bộ Văn hóa - Thể thao - Du lịch đã xếp hạng chùa Giáng là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.
Văn Thanh (Đất Việt)
Chùa cổ Tường Vân – Điểm hẹn văn hóa tâm linh ngày xuân
Chùa Tường Vân (còn gọi là chùa Giáng) được xây dựng từ thế kỷ XIV - thời nhà Trần, tọa lạc dưới chân núi Đún (Đốn Sơn) thuộc khu 3, xã Vĩnh Lộc. Không gian chùa linh thiêng cùng với cảnh quan thiên nhiên đẹp, kiến trúc độc đáo đã thu hút nhiều du khách trong và ngoài tỉnh đến tham quan, vãn cảnh, thắp hương cầu an, cầu phúc.
Chùa Tường Vân tọa lạc tại một vị trí đắc địa: lưng tựa núi cao, mặt hướng dòng Mã giang, tạo nên một chỉnh thể hài hòa giữa kiến trúc và thiên nhiên khoáng đạt. Theo truyền thuyết, dưới triều vua Trần Duệ Tông, khi thân chinh đi dẹp giặc Chiêm Thành, nhà vua đã chọn vùng núi Đún làm nơi đóng quân. Đêm ấy, ngài mộng thấy dải mây vàng (Tường Vân) ẩn hiện như điềm lành phù trợ. Sau khi thắng trận trở về, để tri ân sự linh ứng của đất trời, nhà vua cho khởi công xây dựng chùa và đặt tên là Tường Vân. Đến thời Hồ Quý Ly, ngôi chùa vinh dự trở thành Quốc tự của triều đình.
Thuở sơ khai, chùa Tường Vân được xây dựng 4 gian, trải qua thời gian, chùa nhiều lần được trùng tu, tôn tạo nhưng vẫn giữ được nét cổ kính, kiến trúc ban đầu. Cổng chùa được xây dựng gồm hai tầng mái với chiều cao 13,7m, hai cầu thang được xây dựng vững chắc. Tầng hai có 5 cửa cuốn vòm, cửa giữa cao 3,7m với 8 vòm cuốn cong, tổng cộng có 14 đòn đao theo thứ tự từ thấp lên cao làm tăng vẻ bề thế cho ngôi chùa.
Phía sau lưng chừng Đốn Sơn là nhà mẫu, đây là khu chính của chùa. Nhà phật điện được trùng tu năm Bảo Đại thứ 14, kết cấu kiến trúc theo kiểu chữ Đinh, bao gồm tiền điện 5 gian, thượng điện 2 gian. Nhà tiền điện có 13 pho tượng được tạc bằng gỗ, sơn son, thếp vàng. Tượng được bố trí thành 6 lớp theo trật tự từ ngoài vào trong, từ thấp lên cao. Hàng tượng dưới cùng chính giữa là tượng Thích Ca sơ sinh, bao quanh có 9 rồng uốn khúc chạm đầu vào nhau, phun nước thơm tắm cho đức Phật...
Với những giá trị lịch sử và văn hóa sâu sắc, chùa Tường Vân đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia vào năm 2009. Nhờ vị thế đắc địa, kiến trúc chạm khắc độc đáo cùng sự linh thiêng, ngôi chùa trở thành điểm đến tâm linh thu hút đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh.
Nhằm tạo cảnh quan đặc sắc phục vụ Nhân dân và du khách thập phương đến chiêm bái, trước Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, UBND xã Vĩnh Lộc đã chỉ đạo Ban Quản lý di tích chùa Tường Vân tập trung chỉnh trang khuôn viên. Với hệ thống đèn lồng đỏ rực rỡ cùng các tiểu cảnh hoa tươi, cây cảnh được bài trí công phu, không gian chùa trở nên lung linh và đậm sắc xuân.
Bà Lê Thị Đào, người dân xã Vĩnh Lộc đến chùa Tường Vân vãn cảnh, cho biết: "Hàng năm, cứ mỗi dịp tết đến, xuân về, tôi lại tìm đến chùa Tường Vân để vãn cảnh và cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, cho gia đình một năm mới bình an, mạnh khỏe và vạn sự hanh thông. Đến nơi đây khiến lòng tôi thêm phần phấn chấn, nhẹ nhàng và có thêm động lực vượt khó lao động, sản xuất, phát triển kinh tế, góp phần cải thiện cuộc sống của gia đình".
Hàng năm, dịp Tết Nguyên đán là cao điểm chùa Tường Vân đón đông đảo du khách thập phương đến chiêm bái. Nhằm mang lại trải nghiệm tốt nhất cho Nhân dân, du khách thập phương, UBND xã Vĩnh Lộc đã chỉ đạo Ban Quản lý di tích lịch sử, văn hóa chùa Tường Vân phối hợp với lực lượng công an tăng cường lực lượng an ninh đảm bảo an ninh trật tự; chú trọng công tác vệ sinh môi trường và phòng cháy chữa cháy. Đồng thời, công tác tuyên truyền được đẩy mạnh nhằm hướng dẫn người dân thực hiện nghiêm các quy định và duy trì nếp sống văn minh tại di tích.
Ông Trịnh Trọng Trung, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội, UBND xã Vĩnh Lộc, cho biết: Những năm qua, công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử quốc gia chùa Tường Vân luôn được xã Vĩnh Lộc quan tâm, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tâm linh của Nhân dân và du khách thập phương đến tham quan, chiêm bái. Thời gian tới, xã Vĩnh Lộc tiếp tục kết nối chùa Tường Vân với các điểm di tích trên địa bàn xã, như đền thờ Trần Khát Chân - Đàn tế Nam Giao - chùa Du Anh; tập trung huy động mọi nguồn lực để tu bổ, tôn tạo, xây dựng nơi đây thành điểm đến du lịch văn hóa tâm linh.
Du khách đến tham quan, vãn cảnh chùa Tường Vân, xã Vĩnh Lộc.
Chùa Tường Vân tọa lạc tại một vị trí đắc địa: lưng tựa núi cao, mặt hướng dòng Mã giang, tạo nên một chỉnh thể hài hòa giữa kiến trúc và thiên nhiên khoáng đạt. Theo truyền thuyết, dưới triều vua Trần Duệ Tông, khi thân chinh đi dẹp giặc Chiêm Thành, nhà vua đã chọn vùng núi Đún làm nơi đóng quân. Đêm ấy, ngài mộng thấy dải mây vàng (Tường Vân) ẩn hiện như điềm lành phù trợ. Sau khi thắng trận trở về, để tri ân sự linh ứng của đất trời, nhà vua cho khởi công xây dựng chùa và đặt tên là Tường Vân. Đến thời Hồ Quý Ly, ngôi chùa vinh dự trở thành Quốc tự của triều đình.
Thuở sơ khai, chùa Tường Vân được xây dựng 4 gian, trải qua thời gian, chùa nhiều lần được trùng tu, tôn tạo nhưng vẫn giữ được nét cổ kính, kiến trúc ban đầu. Cổng chùa được xây dựng gồm hai tầng mái với chiều cao 13,7m, hai cầu thang được xây dựng vững chắc. Tầng hai có 5 cửa cuốn vòm, cửa giữa cao 3,7m với 8 vòm cuốn cong, tổng cộng có 14 đòn đao theo thứ tự từ thấp lên cao làm tăng vẻ bề thế cho ngôi chùa.
Phía sau lưng chừng Đốn Sơn là nhà mẫu, đây là khu chính của chùa. Nhà phật điện được trùng tu năm Bảo Đại thứ 14, kết cấu kiến trúc theo kiểu chữ Đinh, bao gồm tiền điện 5 gian, thượng điện 2 gian. Nhà tiền điện có 13 pho tượng được tạc bằng gỗ, sơn son, thếp vàng. Tượng được bố trí thành 6 lớp theo trật tự từ ngoài vào trong, từ thấp lên cao. Hàng tượng dưới cùng chính giữa là tượng Thích Ca sơ sinh, bao quanh có 9 rồng uốn khúc chạm đầu vào nhau, phun nước thơm tắm cho đức Phật...
Với những giá trị lịch sử và văn hóa sâu sắc, chùa Tường Vân đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia vào năm 2009. Nhờ vị thế đắc địa, kiến trúc chạm khắc độc đáo cùng sự linh thiêng, ngôi chùa trở thành điểm đến tâm linh thu hút đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh.
Nhằm tạo cảnh quan đặc sắc phục vụ Nhân dân và du khách thập phương đến chiêm bái, trước Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, UBND xã Vĩnh Lộc đã chỉ đạo Ban Quản lý di tích chùa Tường Vân tập trung chỉnh trang khuôn viên. Với hệ thống đèn lồng đỏ rực rỡ cùng các tiểu cảnh hoa tươi, cây cảnh được bài trí công phu, không gian chùa trở nên lung linh và đậm sắc xuân.
Bà Lê Thị Đào, người dân xã Vĩnh Lộc đến chùa Tường Vân vãn cảnh, cho biết: "Hàng năm, cứ mỗi dịp tết đến, xuân về, tôi lại tìm đến chùa Tường Vân để vãn cảnh và cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, cho gia đình một năm mới bình an, mạnh khỏe và vạn sự hanh thông. Đến nơi đây khiến lòng tôi thêm phần phấn chấn, nhẹ nhàng và có thêm động lực vượt khó lao động, sản xuất, phát triển kinh tế, góp phần cải thiện cuộc sống của gia đình".
Hàng năm, dịp Tết Nguyên đán là cao điểm chùa Tường Vân đón đông đảo du khách thập phương đến chiêm bái. Nhằm mang lại trải nghiệm tốt nhất cho Nhân dân, du khách thập phương, UBND xã Vĩnh Lộc đã chỉ đạo Ban Quản lý di tích lịch sử, văn hóa chùa Tường Vân phối hợp với lực lượng công an tăng cường lực lượng an ninh đảm bảo an ninh trật tự; chú trọng công tác vệ sinh môi trường và phòng cháy chữa cháy. Đồng thời, công tác tuyên truyền được đẩy mạnh nhằm hướng dẫn người dân thực hiện nghiêm các quy định và duy trì nếp sống văn minh tại di tích.
Ông Trịnh Trọng Trung, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội, UBND xã Vĩnh Lộc, cho biết: Những năm qua, công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử quốc gia chùa Tường Vân luôn được xã Vĩnh Lộc quan tâm, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tâm linh của Nhân dân và du khách thập phương đến tham quan, chiêm bái. Thời gian tới, xã Vĩnh Lộc tiếp tục kết nối chùa Tường Vân với các điểm di tích trên địa bàn xã, như đền thờ Trần Khát Chân - Đàn tế Nam Giao - chùa Du Anh; tập trung huy động mọi nguồn lực để tu bổ, tôn tạo, xây dựng nơi đây thành điểm đến du lịch văn hóa tâm linh.
Bài và ảnh: Xuân Hải
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét